Waar je op moet letten als je gaat trouwen als ondernemer
Als ondernemer kan trouwen extra risico’s met zich meebrengen. Het kan dan ook geen kwaad om jezelf hierin te verdiepen als jij en je partner graag in het huwelijksbootje willen stappen. Want waar moet je op letten als je gaat trouwen als ondernemer? Wij zetten hieronder wat handige informatie op een rij.
Huwelijkse voorwaarden opstellen
Als je gaat trouwen als ondernemer is het van belang dat je nadenkt over de huwelijkse voorwaarden. Dit is van belang, omdat je hierin kunt vastleggen van wie de onderneming is. Mocht je vastleggen dat de onderneming alleen van jou als ondernemer is, zal jouw partner niet aansprakelijk zijn voor de schulden hiervan. Maar de huwelijkse voorwaarden zijn niet alleen handig om te weten van wie de onderneming is, ook kunnen er andere belangrijke afspraken worden vastgelegd.
Voornamelijk als je een eenmanszaak of vennootschap onder firma hebt, is trouwen op huwelijkse voorwaarden handig om te doen. Je bent bij deze bedrijfsvormen namelijk aansprakelijk voor de schulden die je maakt. Trouw je niet op huwelijkse voorwaarden, dan krijgt je partner ook te maken met zulke schulden en dit is natuurlijk niet fijn.
Schakel hulp in
Zelf huwelijkse voorwaarden opstellen kan lastig zijn. Het kan daarom dan ook geen kwaad om hier hulp voor in te schakelen. Er zijn genoeg experts op dit gebied die jou en je partner erbij kunnen helpen om de voorwaarden op te stellen en vraag ook uitleg over de juridische en fiscale gevolgen van verschillende regelingen. Zo weten jullie beiden wat er kan gebeuren en voorkomen jullie dat jullie zomaar voor onverwachte verrassingen komen te staan.
Houd de voorwaarden up-to-date
Sommige ondernemers stellen huwelijksvoorwaarden op, maar kijken hier niet meer naar om. Dat is niet handig, want tegenwoordig zijn de huwelijksvoorwaarden relatief eenvoudig om te wijzigen. Het is daarom ook goed om deze up-to-date te houden. Het zou kunnen dan de huwelijksvoorwaarden op sommige momenten namelijk niet meer goed passen bij jouw huidige wensen en situatie. In dit geval kan het slim zijn om ze te wijzigen, zodat je hier weer volledig achterstaat.
Geniet van de bruiloftsplanning
Als je nog voordat je gaat trouwen de huwelijkse voorwaarden opstelt als ondernemer heb je al een belangrijke stap genomen. Zodra dit allemaal goed is vastgelegd, is het tijd om te genieten van al het moois dat je te wachten staat. Het plannen van de bruiloft kan veel tijd kosten, maar het kan ook ontzettend leuk zijn om samen met je partner te doen. Zoeken naar trouwlocaties, een fotograaf inschakelen, het kiezen van de trouwoutfit, het regelen van de catering: het zijn allemaal dingen die geregeld moeten worden. Geniet ook vooral voor dit proces, want de voorpret voor de bruiloft is natuurlijk ook al leuk.
Kortom: als ondernemer zijn er wat belangrijke dingen om op te letten als je ervoor kiest om te trouwen. Het is goed om hiervan op de hoogte te zijn, zodat dit je een hoop ellende kan besparen in de toekomst. Lees jezelf hier dan ook vooral over in, zodat je hier goede keuzes in kunt maken. Zodra dit geregeld is, kunnen jij en je partner zich volledig focussen op het plannen van de grote dag. Of je nu gaat trouwen op het strand of een andere toffe trouwlocatie uitkiest: de bruiloft zal vast onvergetelijk worden.
Nederland telt meer fastfoodrestaurants dan restaurants
BoldData duikt in de cijfers: 830 meer fastfoodrestaurants dan restaurants in Nederland
Amsterdam, 6 juli 2022 – Een burger, frietje of toch liever een pizza? Fastfood is razend populair in Nederland. De afgelopen 5 jaar is het aantal fastfoodrestaurants gestegen met maar liefst 27%. Met als hoogtepunt coronajaar 2021: toen openden 1.320 fastfoodzaken hun deuren (een stijging van 8%). Snackbars zien we het meest in het straatbeeld, gevolgd door pizzeria’s en grillrooms. Nederland telt nu zelfs meer fastfoodrestaurants dan ‘gewone’ restaurants.
Top 5 fastfoodrestaurants Nederland
- Snackbars
- Pizzeria’s
- Grillrooms
- Burgerrestaurants
- Kebab zaken
Fastfood verslaat ‘gewoon’ restaurant
De afgelopen 5 jaar is het aantal eetgelegenheden in Nederland gestegen met 23%: van 29.545 naar 36.210 zaken. Deze groei komt vooral door de toename van het aantal fastfoodrestaurants in Nederland. Er kwamen in 5 jaar 3.895 fastfoodzaken bij. Het aantal ‘gewone’ restaurants steeg met 2.770 nieuwe zaken. Op dit moment wint fastfood het in Nederland zelfs van de reguliere restaurants. De kentering begon in 2020. Toen telde Nederland voor het eerst meer fastfoodrestaurants dan gewone restaurants. Meer dan de helft van alle eetgelegenheden in Nederland is een fastfoodrestaurant (51%).
Zuid-Holland telt de meeste snackbars
De meeste nieuwe fastfoodrestaurants (een groei van 40%) zien we in Flevoland. Ook steeg in deze provincie het aantal restaurants het hardst (groei van 24%). In Zuid-Holland vind je de meeste fastfoodrestaurants (3.825). Drenthe telt er slechts 410. Voor de meeste reguliere restaurants moet je in Noord-Holland zijn. Opvallend is dat in Amsterdam fastfood de gewone restaurants niet weet te verslaan. Hier vind je meer gewone restaurants: namelijk 2.520 restaurants ten opzichte van 2.055 fastfoodrestaurants.
Over BoldData
We zijn marktleider in het leveren van maatwerk databases. Met onze wereldwijde database van 287 miljoen bedrijven hebben we meer dan 2.000 klanten geholpen met statistiek, onderzoek en CRM.
Hoe ontwikkelt de economie zich
We legden Martin Janse, commercieel directeur ABN AMRO MeesPierson in Zeeland en Danny Molhoek, senior adviseur accountancy bij Schipper accountants enkele vragen voor.
Voor de oorlog in Oekraine begon zagen we een economische groei en waren de verwachtingen positief. We zien nu een flinke daling van het consumentenvertrouwen en een enorm hoge inflatie. Hoe kijken jullie aan tegen deze ontwikkeling? Martin Janse: “We verwachten wel een dip in de groei in ons basisscenario en een schok in de energie- en grondstoffenaanbod voor één jaar.” Danny Molhoek: “Er gaat mogelijk een moment aankomen van economische stagnatie. De huidige situatie – oorlog in Oekraïne en verstoringen in de supply chain en schaarsheid van grondstoffen – zorgt voor onzekerheid en stijgende prijzen.”
Is de impact van de oorlog groter dan die van corona op de ontwikkeling van de economie? Martin Janse: “Dat is op dit moment nog onduidelijk maar in ons basisscenario gaan we uit van een lagere groei en stagflatie (hogere inflatie en lagere groei).” Danny Molhoek: De impact van COVID-19 heeft voornamelijk de ondernemers geraakt, de huidige situatie raakt ook directer de consument. De economie heeft zich in 2021 snel hersteld. Ik verwacht dat de huidige situatie nu voor een langere periode impact zal hebben.”
Zullen deze ontwikkelingen de krapte op de arbeidsmarkt temperen? Martin Janse: “Niet direct omdat er in de dienstensector nog steeds groei is en daar al een tekort is aan personeel.” Danny Molhoek: “Op het moment dat het consumentenvertrouwen gaat afnemen en hierdoor het aantal faillissementen gaat toenemen, hetgeen ook het gevolg kan zijn van o.a. stijgende energieprijzen, dan zal dit ook invloed hebben op de arbeidsmarkt.”
Martin, om minder afhankelijk te worden van grondstoffen en voeding van andere landen en m.n. van Rusland, zouden we meer in eigen land en op zee moeten gaan organiseren? “Ja zeker, maar dit zijn wel trajecten van meerdere jaren en de problemen spelen nu op korte termijn dus het zal een tweesporen beleid moeten zijn.”
Danny, hoe kijk je aan tegen de leegstand van kantoorpanden en winkelpanden? “Winkelgebieden evalueren door de technische ontwikkelingen. De winkel zal meer en meer een beleving worden. Een instrument om de woningmarkt af te koelen en de doelstellingen van de overheid te halen is het ombouwen van kantoorpanden of leegstaande (grotere) winkelruimtes naar appartementencomplexen. Om dit te realiseren is wel een actieve samenwerking nodig tussen de ontwikkelaar en de gemeenten/provincie.
Waar staan we volgend jaar op dit tijdstip in economisch opzicht volgens jullie? Martin Janse: “In economische opzicht verwachten we nog een groei van 2% in ons basis scenario. Wel met de nodige problemen op het gebied van energie- en grondstoffenmarkt.” Danny Molhoek: “Dit is zeer lastig aan te geven. De compensaties voor COVID-19 vanuit de overheid zijn tot het einde gekomen, maar nu zijn er compensaties voor de ontwikkeling op o.a. de energieprijs. De overheid heeft al aangegeven dat niet alles gecompenseerd kan worden, mensen zullen hierdoor een lager besteedbaar inkomen krijgen. Bedrijven zullen moeten gaan starten met het terugbetalen van achterstallige belastingen, hetgeen veel financiële impact kan gaan hebben op de bedrijven. Daarnaast is er nog de onzekerheid door de oorlog in Oekraïne en de schaarste van grondstoffen. Er zijn dus veel onzekerheden waardoor het zeer lastig is om een voorspelling te doen.”
Martin Janse
Auteur: Kees van't Zelfde
Fotograaf: Zeeland Business
Baker Tilly zet actief in op brede dienstverlening
De klant ontzorgen, maar dan echt op alle mogelijke terreinen. Niet reactief, maar proactief. Dat is het doel van een proef die Baker Tilly onlangs is begonnen. “Wij willen klanten op ideeën brengen waarmee ze zich verder kunnen ontwikkelen.”
De branche van accountants en belastingadviseurs werkt over het algemeen nogal reactief, vertelt Sander van Gelderen, partner bij Baker Tilly in Goes. “De klant heeft een vraag of een wens en daar gaan wij dan mee aan de slag. Bijvoorbeeld een ondernemer wil een nieuw bedrijfspand en zoekt de beste financiering. Wij willen het nu andersom gaan benaderen. Wij kennen de klant, zien mogelijkheden om te groeien en komen dan zelf met ideeën waarmee die klant zich verder kan ontwikkelen.”
Meer profiteren
Op deze manier profiteert de ondernemer van alle adviestakken van Baker Tilly, zegt Sander. Want naast de bekende drie, accountancy, belastingadvies en loonadministratie, doet Baker Tilly nog meer, vertelt Michael Kloet, senior manager MKB. “Zo hebben we de tak Employment advisory, waarin we breed adviseren over personeelszaken van loonadvies tot ontslagprocedures; Business advisory over het optimaliseren van alle mogelijke bedrijfsprocessen; IT, over de juiste softwarepakketten of hoe je je bedrijf beschermt tegen gijzelsoftware; BTW en douanevraagstukken, wat belangrijk is bij internationale handel; Corporate Finance, voor financieringen, bedrijfsovernames en bedrijfswaarderingen en Legal: de juristen die contracten helpen opstellen en controleren.”
Multidisciplinair team
In de proef die onlangs is begonnen, heeft Baker Tilly zo’n veertig van de grotere klanten geselecteerd die het komende jaar worden bijgestaan door een multidisciplinair team. Michael: “In dat team zitten vertegenwoordigers van al die takken, die allemaal hun klantinformatie met elkaar delen en vanuit verschillende invalshoeken kijken hoe we die klant nog verder kunnen helpen. We willen korte lijntjes hebben met elkaar en met de klant en iedereen kan met ideeën komen. Doordat de echte specialisten meekijken, ontdekken we risico’s en kansen voor de klanten waar we zelf misschien niet op zouden komen. Onze relatiebeheerder blijft het eerste aanspreekpunt, maar die kan af en toe een specialist meenemen om met de klant te sparren over een goed idee.”
Breder van dienst
De pilot sluit aan bij de slogan van Baker Tilly: Verdedigen of scoren. “Soms moet je verdedigen en reageren op iets wat op je afkomt, maar je kan ook scoren, door kansen te pakken. Voor de klant moeten die ideeën natuurlijk voordeel opleveren. En voor ons betekent het dat we de klant breder van dienst kunnen zijn. Op deze manier maken we nog meer de overstap van dienstverlener naar adviseur en sparringpartner. De klant krijgt specialisten te spreken die normaal alleen maar achter de schermen werken.”
Hoge waardering
De proef is kortgeleden van start gegaan en de eerste klanten zijn al in het gezamenlijke overleg besproken. De komende maanden moet het project echt gaan lopen. “We zijn er zelf erg enthousiast over en vertrouwen erop dat het de klanten ook echt toegevoegde waarde gaat opleveren. Na een jaar gaan we kijken of de groep ondernemers binnen de proef ons hoger waardeert dan de anderen die nog niet deelnemen. Nu krijgen we al hoge waarderingscijfers van onze klanten, maar we willen ons wel blijven ontwikkelen. We willen onze klanten proactief bijstaan, zodat ze geen externe adviseurs hoeven in te schakelen maar weten dat ze voor de meest uiteenlopende vraagstukken bij ons terecht kunnen. Zo hopen we een nog nauwere, duurzame band op te bouwen.”
Familiebedrijven
Michael verwacht dat deze vorm van dienstverlening vooral geschikt is voor ondernemers in het MKB. “Zeker ook voor de vele familiebedrijven in Zeeland, die vaak te maken hebben met veel verschillende aspecten, zoals privévermogen, opvolging en dergelijke. Bovendien staan die bedrijven vaak open voor advies. Ze hebben niet, zoals de heel grote bedrijven, eigen afdelingen met adviseurs voor alles. Voor hen kunnen we ook echt een sparringpartner zijn. Met alle specialisten die wij in huis hebben, kunnen we deze ondernemers breed ontzorgen.”
Auteur: Liesbeth Mallekoote
Fotograaf: Linda Hemmes
Een schat aan mogelijkheden om jouw doelgroep te bereiken
“Of je nu op zoek bent naar een studio voor een livestream, je graag een mooie videoproductie wilt of gebruik wilt maken van opkomende communicatiemiddelen, zoals een pod- en videocast, je kunt ervoor terecht bij Zeeland Business. Maar natuurlijk ook nog steeds voor een uiting in Zeeland Business magazine, een plaatsing online of via een partnerdeelname of als netwerklid bij een van onze fysieke businessevents,” haast Tim van den Berg van Zeeland Business te zeggen."
Studio
“Zo hebben we de beschikking over een eigen multimediastudio in Goes. De studio is geschikt voor livestreams en webinars in verschillende decorsettings, zoals talkshow en met presentatiedesks. Maar ook voor een kleine hybride event met maximaal 20 live bezoekers. Stream jouw event en nodig jouw klant of leads uit om ook live aanwezig te zijn. Aan jouw bezoekers de keuze in welke vorm zij het evenement willen volgen. Daarnaast kunnen wij in of via onze studio en aanverwante aanwezige techniek het opnemen van audio podcasts verzorgen en diverse videoproducties produceren. Dit kan in de studio zelf of op locatie plaatsvinden. De studio zelf is te huur vanaf een dagdeel. Je kunt ervoor kiezen om de studio inclusief techniek en technici te huren, of alleen de ruimte. Parkeren is in de nabije omgeving gratis en de studio is voorzien van meerdere ruimtes.
Wil jij impact maken op jouw klanten of leads, laat ons dan jouw livestream, podcast of videoproductie verzorgen
Evenementen komen er weer aan
Familiebedrijf van het jaar
Zeeland Business vindt het belangrijk om familiebedrijven in het zonnetje te zetten. Familiebedrijven zijn over het algemeen bijzonder stabiele bedrijven die belangrijk zijn voor de werkgelegenheid en onze economie. Daarom reikt Zeeland Business jaarlijks de Familiebedrijf van het Jaar Award uit. Inmiddels is het evenement uitgegroeid tot een bekend fenomeen binnen familiebedrijven en wordt het goed bezocht. in 2019 werd deze award voor de zesde keer uitgereikt en de uitreiking vond toen in de Mythe in Goes plaats. De gelukkige winnaar was Wilthagen. Wegens corona hebben we het evenement twee jaar niet kunnen organiseren, maar dit jaar zal de zevende editie plaatsvinden. Samen met partners Baker Tilly, Van Lanschot Bankiers en Adriaanse en Van der Weel advocaten gaan we er weer een mooi en bijzonder event van maken.
Nomineren
Ga naar onze site en nomineer je favoriete familiebedrijf. Heb je zelf een familiebedrijf of ben je werkzaam bij een familiebedrijf en ben je van mening dat je bedrijf voor de Familiebedrijf van het Jaar Award in aanmerking komt, stem dan gerust voor je eigen bedrijf!De uitreiking zal plaatsvinden op 19 mei 2022. Wil je hierbij aanwezig zijn, dan is dat nog mogelijk. Meld je snel aan via de site van Zeeland Business
De Zeeuwse startersdag
In 2010 zijn we met Zeeland Business gestart met het organiseren van startersdagen. Na gedwongen twee jaar deze events niet te kunnen organiseren, komen we ook met deze activiteit weer terug dit jaar. Samen met onze kennispartners Qredits, UWV, de Zeeuws-Vlaamse gemeenten, Dockwize en meerdere lokale ondernemingen zoals accountantskantoren, ICT bedrijven en marketing en communicatiebedrijven geven we invulling aan de Zeeuwse Startersdag. Dit doen we onder meer middels een startersmarkt, waar startende of jonge bedrijven informatie op kunnen halen. Maar ook via workshops, presentaties door gepokt en gemazelde ondernemers en via een op een gesprekken.
Auteur: Kees van't Zelfde
Fotograaf: Linda Hemmes
Nederlandse ‘European Digital Innovation Hubs’ versnellen digitalisering.
Op het Smart Industry Jaarevent in Nieuwegein tekent minister van Economische Zaken Micky Adriaansens vandaag een samenwerkingsovereenkomst met vijf ‘hubs’. Met de oprichting van de vijf hubs is een investering van 30 miljoen euro gemoeid, dat door de Europese Commissie, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en een aantal provincies ter beschikking wordt gesteld. De komende drie jaar zullen ongeveer 3.500 bedrijven en 200.000 mensen worden ondersteund bij het toepassen van nieuwe digitale technologieën.
Digitalisering is inmiddels de spil van de innovatiestrategie van het bedrijfsleven. De inzet van data en technologieën zoals AI, het Internet of Things, of 3D-printen zijn steeds vaker de norm. Waar grote bedrijven hierin stevig investeren, is dit voor de Midden- en Kleine Industrie (MKI) bedrijven lastiger.
Netwerk van European Digital Innovation Hubs
De Europese Unie heeft daarom een Europees netwerk opgericht, dat bedrijven helpt met het ontdekken en testen van digitale technologieën, het opdoen van digitale vaardigheden en het helpen verkrijgen van financiering om deze technologieën te implementeren. In Nederland is ervoor gekozen om vijf van deze ‘European Digital Innovation Hubs’ (EDIH’s) op te richten. Door Europese samenwerking kunnen de beste voorbeelden uit Europa als inspiratie dienen voor Nederlandse bedrijven, hebben Nederlandse bedrijven gemakkelijk toegang tot unieke kennis uit andere landen en kunnen bedrijven zich profileren op een Europees podium. Op dit moment wordt vergelijkbare ondersteuning gegeven via de zogenaamde ‘Smart Industry Hubs’. Deze vijf regionale steunpunten hebben model gestaan voor de vijf nieuwe Nederlandse EDIH’s. De EDIH’s gaan vanaf het vierde kwartaal van 2022 aan de slag om bedrijven in een groot aantal economische sectoren te ondersteunen bij de digitale transformatie van hun bedrijfsvoering.
Aan de slag met EDIH in Zeeland
“Mkb-ondernemers weten vaak niet waar ze moeten beginnen en waar ze moeten zijn. De EDIH Zuid-Nederland helpt ondernemers op laagdrempelige, praktische wijze aan de slag te gaan.” aldus Gerard Blom, programma coördinator van Smart Industry Hub Zuid.
Ook Zeeland maakt onderdeel uit van EDIH Zuid-Nederland. In Zeeland ligt de focus op De ondersteuning is gericht op automatisering, robotisering en slim gebruikmaken van data zoals AI en digital twinning, maar ook 3D-printen en VR/AR toepassingen. Behalve ondersteuning kunnen ondernemers ook terecht bij het EDIH platform voor financiering en het gebruik maken van testfaciliteiten.
Elke Zeeuwse ondernemer kan nu al terecht met vragen rondom digitalisering bij het netwerkplatform Digitaal Doen Zeeland. “Het platform biedt via workshops informatie en inspiratie aan om de ondernemers in het mkb op weg te helpen met diverse aspecten van digitalisering waaronder digitaal boekhouden, automatisering tot het ontwikkelen van apps of webshops” aldus Rutger van der Male programma manager van Digitaal Doen Zeeland.
Zuid-Nederlandse samenwerking voor optimale MKB ondersteuning
De nieuwe EDIH Zuid-Nederland samenwerking wordt mogelijk gemaakt door ondersteuning van de Europese commissie, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Provincie Zeeland, Provincie Noord-Brabant, Provincie Limburg.
'Er is geld in de markt en in dat opzicht alle ruimte voor groei.'
Op woensdag 23 maart 2022 kwamen financieel experts op uitnodiging van Zeeland Business bijeen in het Van der Valk Hotel Goes om over ontwikkelingen en verwachtingen rondom de Zeeuwse economie te spreken. Het eerste onderwerp van gesprek was een ontwikkeling die de hele wereld bezighoudt: de oorlog in Oekraïne. Voordat Rusland op 24 februari 2022 de aanval inzette, was er in Nederland sprake van economische groei en waren de verwachtingen positief. Nu zien we echter een flinke daling in het consumentenvertrouwen. We vragen de experts: Is het fundament van onze economie sterk genoeg om deze klap op te vangen?
“Ja”, antwoord John Heijnsdijk van de Rabobank overtuigend. “Het fundament onder onze economie is erg sterk. Dat hebben de coronajaren wel laten zien.” Hoewel hier en daar wordt geopperd dat de overheid daar met coronasteun een rol in heeft gespeeld, wordt dit argument al snel verworpen. De ruim 80 miljard die in de economie gepompt is, is namelijk door bedrijven en consumenten extra gespaard. Er is dus geld in de markt en in dat opzicht alle ruimte voor groei, is de gezamenlijke conclusie.
Zorgen
Hoe gunstig die conclusie ook mag klinken, er zijn ook een hoop zorgen. “Krapte op de arbeidsmarkt, grondstofprijzen en Poetin”, somt Rudi de Munck van Baker Tilly op. “Het is alsof het zwaard van Damocles boven ons hoofd hangt.” Jan Willem Poortvliet van Incomme Zuidwest haakt aan op het eerstgenoemde probleem: “De krappe arbeidsmarkt is in iedere sector een belemmerende factor. Het is lastig om mensen te vinden en behouden. Je ziet dat het nu aankomt op creativiteit van ondernemers, hoe zij hier alternatieve oplossingen voor weten te vinden.”
Via creatief ondernemen komt het gesprek op innovatie. Wilfried Boonman van Prior Subsidieadvies merkt op dat de vraag naar innovatiesubsidies de laatste jaren toegenomen is. “Bedrijven willen juist nu innoveren om straks sterker uit de strijd te komen. In Zeeland gebeurt veel op gebied van innovatie, maar ook hier speelt het feit dat er te weinig handjes beschikbaar zijn om de innovaties te ontwikkelen.”
Impact van de oorlog
Terugkomend op de oorlog rijst de vraag wat deze allemaal nog teweeg gaat brengen. “De impact van de oorlog is veel groter dan die van corona”, aldus Rutger Swerus van Deloitte. “Je ziet dat bijvoorbeeld in de maakindustrie. Deze sector heeft goede jaren achter de rug, maar krijgt nu forse klappen door de dure grondstoffen.”
Ad Verhelst van WEA Zeeland ziet dat ook bedrijven in de landbouw, glastuinbouw en sierteelt nu al hard getroffen worden. “Door de sancties zien ondernemers belangrijke afzetmarkten verdwijnen en de prijs van grondstoffen stijgen. Kunstmest is ondertussen al vijf keer zo duur geworden. Dat zorgt voor serieuze problemen.” Ook rijzen olie-, gas- en staalprijzen de pan uit, wat de productie- en bouwkosten fors omhoog stuwt. “Om nog maar te zwijgen over de transportprijzen”, vult Pieter Poortvliet van Crossminds aan. “De vrachten van en naar China waren voor de oorlog al onbetaalbaar geworden en dat wordt nu alleen nog maar erger. Europa moet beseffen dat ze meer dingen in eigen huis moet gaan organiseren.”
Daarmee slaat Pieter volgens velen de spijker op zijn kop. We moeten minder afhankelijk worden, zeker ook qua energie. “We roepen al jaren dat we afhankelijk zijn van Russisch gas”, reageert Waldy van de Walle van Claassen, Moolenbeek & Partners. “Pas sinds een maand is dat besef groot genoeg geworden om er echt iets aan te doen. Dat heb je niet van vandaag op morgen gerealiseerd, maar het zet nu wel een beweging in gang.”
Een goed voorbeeld is de extra investering van de overheid in windmolenparken. Echter, verduurzaming moet niet alleen vanuit de overheid komen, maar voor een groot deel ook vanuit het bedrijfsleven. Micha Bijleveld van ING Bank hierover: “Verduurzaming is een belangrijk middel voor onafhankelijkheid en iedereen is zich bewust dat we duurzamer moeten gaan ondernemen en leven, maar vaak zien ondernemers op tegen de extra kosten van dergelijke investeringen.”
Verduurzaming
Het maakt een hele discussie los over verduurzaming. Is kernenergie in praktische en ethische zin een goede oplossing? Hoe snel hebben we de juiste duurzame technieken ontwikkeld? Hoe lang duurt het voordat deze technieken rendabel zijn? En is op dat moment de capaciteit aan bijvoorbeeld duurzame energie ook op voldoende hoog niveau? De conclusies volgen elkaar in rap tempo op. Aan de overheidssteun gaat het niet liggen. We moeten ons niet op één bron focussen, maar een brede mix aan duurzame energiebronnen creëren, maar of dat voldoende zal zijn...
“Volledig onafhankelijk en zelfvoorzienend kun je nooit worden”, helpt Kees Murre van Joosse Accountants ons uit de droom. “We moeten daarom niet alleen kijken naar wat we zelf duurzaam kunnen doen en produceren, maar ook hoe we met producten omgaan. Zo is het duurzamer om langer met een oude auto te blijven rijden, dan om steeds een nieuwe auto te kopen.” “Inderdaad”, bevestigt Ad Verhelst. “Waar wij nu al windmolens afbreken omdat ze hun economische levensduur hebben bereikt, zie je dat deze in het Oostblok weer worden opgebouwd omdat ze nog prima voldoen.”
Leegstand
Via deze weg komen we op het vraagstuk hoe we kantoorgebouwen kunnen blijven gebruiken nu ze door thuiswerken deels leeg komen te staan. “Op grote schaal zie je de transformatie naar appartementen. Dit past ook prima binnen het duurzaamheidsbeleid van banken”, begint John Heijnsdijk. “En binnen het beleid van gemeenten”, vult Wilfried Boonman aan. “In verband met de woningnood is er weinig weerstand en duren bestemmingsplanprocedures relatief kort.”
Micha Bijleveld ziet de transformatie van kantoorpanden als de ideale kans voor starters, maar voorziet een groter probleem voor winkelpanden. “In de binnensteden zie je steeds meer leegstand van winkelpanden en hier kun je minder makkelijk een woning van maken.” Die leegstand is geen nieuw, maar wel een essentieel onderwerp van gesprek als het om de Zeeuwse economie gaat. “Het verschilt van plaats tot plaats”, zegt Kees Murre hierover. “Zo zie je de leegstand in Terneuzen bijvoorbeeld groeien, terwijl de bezoekersaantallen in Middelburg juist enorm gestegen zijn.”
Rudi de Munck denkt dat de verschillen deels in de ligging en deels in de inventiviteit van ondernemers liggen. “Een stad vlakbij het water, zoals Domburg, heeft vanwege toerisme hogere bezoekersaantallen dan een stad of dorp ergens in de polder. En het klinkt hard, maar juist de sterkere, meer inventieve ondernemers kunnen in deze tijden met onder meer opkomende e-commerce hun hoofd boven water houden.”
Samenwerking
Als het alleen niet meer lukt, kun je ook samenwerking overwegen. In hoeverre zien de experts dit in Zeeland gebeuren? Pieter Poortvliet: “De afgelopen drie, vier jaar is het aantal overnametransacties enorm hoog. Deels komt dat door de vergrijzing, deels door de goede resultaten in 2019. Corona had nauwelijks effect op deze trend, maar de oorlog...” “Daar ben ik ook benieuwd naar”, geeft Waldy van de Walle aan. “Er zal altijd een overnamemarkt blijven, maar het is nog even ongewis wat de oorlog in dit opzicht teweeg gaat brengen.”
Grote bedrijven
Via dit onderwerp komt het gesprek op de vestiging van grote bedrijven in Zeeland. Of liever, het gebrek daaraan. Dergelijke grote partijen kunnen van belangrijke toegevoegde waarde zijn bij het versterken van de Zeeuwse economie. Vooral bij het ontwikkelen van innovaties in triple helixverband bezitten zij de slagkracht die in het MKB nog wel eens mist. Maar waarom kiezen ze vaker voor andere provincies dan voor Zeeland? Zit het hem in gebrek aan structuur, grootschalig onderwijs, subsidies en middelen of personeel? Is het onze ligging? Een eenduidig antwoord wordt niet gevonden, anders dan dat we een imagoprobleem hebben. “Behalve op het gebied van toerisme”, vult Jan Willem Poortvliet aan. “In dat opzicht is iedereen van onze geweldige provincie overtuigd.”
Financieel advies
Hoe overtuigd zijn de experts eigenlijk van hun eigen toegevoegde waarde voor Zeeland? Het antwoord is: zeer. Adviseurs in de financiële wereld zullen nodig blijven en ook een belangrijke rol spelen in verduurzamingskwesties, zo luidt de algemene mening. “Onze grootste uitdaging, zoals in meer branches, wordt personeel”, zegt Rugter Swerus. “HZ is onze hofleverancier, maar hier zien we het aantal studenten in ons vakgebied flink afnemen. Dat wordt een probleem.”
Om met een positieve noot te eindigen, spreken de experts gezamenlijk uit dat de belangrijkste wens voor 2022 is dat de oorlog in Oekraïne snel tot een eind komt en er economisch goede tijden aankomen met minder onzekerheden.
Auteur: Kim de Booij
Fotografie: Johan Katerberg
Duurzaam pand voor groeiende Zeeuwse
Van een monumentaal pand in het Middelburgse centrum naar een gloednieuw, bijna energieneutraal gebouw aan een van de uitvalswegen van de stad. Het is een overgang, maar directeur Leo Remijn van De Zeeuwse is er blij mee. “Het pand is enorm comfortabel en biedt plaats aan ons groeiende personeelsbestand.”
Want groeien doet De Zeeuwse. “Gemiddeld komen er jaarlijks acht medewerkers bij en dat blijft voorlopig wel zo.” De reden daarvoor is simpel, zegt Leo: “De onafhankelijke assurantiekantoren in Zeeland doen liever zaken met ons dan met landelijke verzekeraars. Hoe groter, hoe meer standaardisering en digitalisering. Wij leveren maatwerk.”
De Zeeuwse heeft volgens Leo de gunfactor. “We hebben nog een buitendienst, die samen met de adviseurs de klanten bezoekt: we komen elkaar overal tegen.” En De Zeeuwse werkt voor een aantal klantgroepen die andere verzekeraars links laten liggen. “Agrariërs, de hippische sector en garagebedrijven. Die vergen veel maatwerk en daar doen we het landelijk heel goed. Wij mixen technologie met persoonlijke klantbediening.”
Daardoor is De Zeeuwse gegroeid naar een omzet van €100 miljoen en 75 medewerkers. “Daarmee groeiden we ook uit het oude pand.” De nieuwe locatie in Veldzigt is een hele verbetering. “Het is dichtbij het station, wat voor onze medewerkers belangrijk is. En het is bijna energieneutraal.” Architect Rothuizen maakte het ontwerp en trad op als hoofdaannemer. “Daarmee zijn we helemaal ontzorgd, iedereen is uitgedaagd om een innovatief duurzaam plan te maken. Het hele pand is opgetrokken uit hout, het isolatiemateriaal is vlas en het driedubbele glas isoleert niet alleen heel goed, het is ook geluidswerend.”
De energie wordt geleverd door twee warmtepompen en een dak vol zonnepanelen. “Daarbij is het binnenklimaat heel prettig door de groene planten en wie even rustig wil werken, kan in een geluiddichte kantoorruimte zitten. Het was een flinke investering, maar wel eentje voor de lange termijn. Het is een toonaangevend gebouw geworden waarmee we vooruit kunnen.”
Auteur: Liesbet Mallekoote
Fotograaf: Freddy Dierickx
Van glazenwasser tot voorzitter MKB
Jacco Vonhof begon 23 jaar geleden als glazenwasser. Met een heldere visie en gedurfd ondernemerschap geeft hij nu leiding aan 2300 medewerkers van 90 culturen en hoort hij tot de top tien van schoonmaakbedrijven. Onlangs gaf hij de prestigieuze Elsevier economie lezing, verwonderd dat hij in de voetsporen mocht treden van illustere voorgangers.
Het MKB is de motor van de samenleving. 99% van alle bedrijven in Nederland is tussen de 1 en 250 medewerkers groot. Juist het MKB is verantwoordelijk voor 80% van de investeringen in de economie. Dit terwijl een bedrijf gemiddeld uit negen medewerkers bestaat, met een ondernemer, die meewerkend voorman is, en ’s zaterdags aan de keukentafel de administratie doet. Deze ondernemer heeft het moeilijk; het Kabinet heeft veel risico op zijn rug afgewenteld. Het is volgens Vonhof dan ook geen wonder dat slechts 5% van het MKB doorgroeit en dat velen de stap van ZZP’er naar werkgever niet maken.
Vonhof gaf een aantal wensen waarmee het nieuwe Kabinet aan de slag moet. Zo adviseerde hij om een toekomstbestendig MKB als uitgangspunt te nemen voor nieuw beleid en daarin te investeren. Zorg voor een voorwaardenscheppend beleid. Zorg dat de infrastructuur op orde komt. Je kunt wel alle daken van bedrijven volleggen met zonnepanelen (dat zou een verplichting worden!), maar als je geen afnemers hebt voor die stroom ben je bezig met desinvestering. Schaf overbodige regels af. Kom met heldere reductievoorstellen per Ministerie, maak van de Volksbank een fonds voor eigen vermogen van het MKB. Zorg voor goede volwasseneducatie en leid jongeren op voor banen waar vraag naar is. Stimuleer innovatie en maak investeringen eenvoudiger door laagdrempelige regelingen.
Bij het vormgeven van de toekomst van Nederland moet het MKB de norm zijn, vindt Vonhof. Geef het MKB vertrouwen, geef ruimte, maak ondernemerschap minder complex, vanuit de wetenschap dat de ondernemer eerst moet verdienen voordat hij verder kan investeren. Zorg voor een stabiel ondernemersklimaat en hou de lasten minstens één kabinetsperiode stabiel. Laten we niet de fout herhalen van de jaren zeventig, zo stelde hij, toen de overheid ongebreideld geld uitgaf en in de jaren tachtig massawerkloosheid het gevolg was.
De lezing van Jacco Vonhof is te bekijken via YouTube
Auteur: Ad van Heijst
Fotografie: Guus Schoonewille
Over grenzen heen kijken
De Zeeuwse arbeidsmarkt is zeer krap. Naast aandacht voor een meer inclusieve en veerkrachtige arbeidsmarkt, richten we ons op het versterken van de arbeidsmobiliteit over grenzen heen. Dit doen we niet om arbeidskrachten van elders naar Zeeland te trekken en zo de problematiek te verplaatsen, maar vanuit de gedachte dat grenzen geen belemmeringen moeten zijn voor werk en arbeid.
Vaak zijn het praktische obstakels waar een oplossing voor nodig is. Denk hierbij aan de beschikbaarheid van goede vervoersmogelijkheden. Nog te vaak zijn mogelijkheden voor werk letterlijk niet bereikbaar voor de werknemer.
Daarnaast zijn arbeidsmigranten en expats inmiddels niet meer weg te denken uit de Zeeuwse economie. Er zijn al veel initiatieven om werknemers en werkgevers teinformeren en te ondersteunen. Zo is er een Expat Center Zeeland en zijn er grensinfopunten. Ook is er tijdelijk een netwerkfacilitator aangesteld met als opdracht het grensoverschrijdend werken voor het bedrijfsleven en overheden te vergemakkelijken en de samenwerking te versterken.
In al deze activiteiten werken Aan de slag in Zeeland, Zeeuwse gemeenten, WerkgeversServicepunten, UWV, werkgevers en werknemers, Euregio Scheldemond, Expat Center, onderwijs en Provincie Zeeland nauw samen.
André van der Reest
Wethouder gemeente Goes (centrumgemeente Arbeidsmarktregio Zeeland)
Voorzitter Zeeuwse Werkkamer