De zakelijke rekening uitgelicht: waar beslissers op letten

De zogenaamd groen-blauwe economie van Zeeland heeft veel te danken aan de werklust en innovatiekracht van haar zzp’ers. Dat al die ijver beloond mag worden, staat buiten kijf, maar een heikel punt in die beloning wil de aandacht wel eens ontglippen.

Wij hebben het natuurlijk over het pensioen als zzp. Bij gebrek aan wettige verplichtingen schiet de pensioenopbouw van de zelfstandige ondernemer er wel eens op in. Sinds juli 2023 voorziet de wetgever echter een nieuwe pensioenwet, de Wet Toekomst Pensioenen (WTP), die de aanvullende pensioenopbouw voor zzp’ers fiscaal een duw in de rug geeft. Het heeft de betrokken financiële producten relevanter gemaakt voor zzp’ers, ook in Zeeland.

De uitdagingen van het zzp-pensioen

• Geen wettelijk verplichte pensioenregeling,
• Inkomensschommelingen,
• De mix van pensioenplanning en ondernemerschap.

In vergelijking met werknemers in dienstverband heeft het zelfstandigen-pensioen een historisch nadeel. Waar werkgevers simpelweg de Algemene Ouderdomswet (AOW) kunnen volgen om de oude dag van hun werknemers veilig te stellen, ontbreekt de zzp’er zo’n wettelijke verplichting en dus ook grote delen van enig wettelijk kader.

De inkomensschommeling die vaak eigen zijn aan kleine zelfstandige activiteiten brengen ook minder consistentie in de pensioenopbouw, terwijl de investering in alternatieve pensioenplanning vaak moet wijken voor de drukte van het ondernemerschap. Het werk moet hier en nu gebeuren en het geld hier en nu verdiend. De rest wordt dan al snel een zorg voor later.

Later stopt echter ook de mogelijkheid om aan het pensioen te werken. Veel zzp’ers komen dan voor onaangename verrassingen te staan en verliezen botweg hun levensstandaard. Sommige studies berekenen zelfs dat tot 44% van de gepensioneerde zzp’ers moeilijk rondkomt (versus 33% van de gepensioneerde werknemers).

Mogelijkheden voor pensioenopbouw
Het is die kloof in levenskwaliteit die aanvullende pensioenopbouw kan verhelpen. De WTP voorziet hiervoor in het bijzonder een verhoging van de zogenaamde jaarruimte, het percent van de jaarlijkse inkomstenaangifte waarnaar de fiscus met een vriendelijk oog kijkt wanneer het gespaard of belegd wordt. Deze ruimte werd opgetrokken van 13,3 naar 30% en geeft de zelfstandige dus meer middelen om het pensioen zzp aan te vullen.

In die ruimte wordt vervolgens eerst gekeken naar fiscaal aantrekkelijke lijfrenteproducten, met name verzekering, spaar- en beleggingsrekeningen. De simpelste vorm is natuurlijk de spaarrekening, die dan uiteindelijk een vaste, periodieke uitkering oplevert. De beleggingsrekening kan die opbrengsten verhogen, maar biedt ook wat meer risico. De verzekering biedt dan weer het voordeel van een gegarandeerde norm, waarbij de uiteindelijke uitkering dus niet kan lijden onder negatieve marktomstandigheden. Ook het aanvullen zelf is hier flexibel en kan eenmalig, periodiek of regelmatig gebeuren.

Dat sparen en beleggen kan natuurlijk ook buiten de systemen voor lijfrente om. Een veelgehoorde tip is hier ook de investering in het eigen huis en de bedrijfsgebouwen. Hoe lager de hypotheeklasten worden, hoe minder kosten de oude dag moet dragen. Ook de verkoop van het bedrijf kan meehelpen. Niet alleen zal de winst het pensioen aanvullen, de fiscus is vriendelijk voor zij die een deel van die winst gebruiken voor een lijfrenteverzekering.

Waar zzp’ers rekening mee moeten houden

• Flexibiliteit en risico,
• Fiscale aandachtspunten,
• Afstemming op persoonlijke en zakelijke situatie.

Welke opties een zzp’er best kiest, hangt helemaal af van de persoonlijke en zakelijke situatie. Wie grote buffers heeft, kan meer risico aan. Zijn de buffers er niet, dan moet het risico beperkt worden. Wie veel inkomsten uit het werk haalt, kan gebaat zijn bij lijfrenteproducten, aangezien er veel belasting wordt betaald en premies zo volledig aftrekbaar worden. Wie minder (constante) inkomensstromen heeft, zit weer in een andere situatie.

Meer en meer worden de verschillende mogelijkheden ook gecombineerd, zodat er een bepaalde flexibiliteit ontstaat van geldstromen die meteen en pas later beschikbaar zijn. Met name de fiscale impacts van bepaalde productkeuzes op de pensioenopbouw liggen daarbij soms minder voor de hand dan het op het eerste zicht lijkt. Deskundig advies is hier vaak geen overbodige luxe.

Duurzaam ondernemerschap
Inflatie en vergrijzing maken de AOW-uitkering soms minder stabiel dan gewenst. Tijdig nadenken over een aanvullende pensioenopbouw draagt dan bij aan de financiële zekerheid, niet alleen voor de mens, maar ook voor de ondernemer. De vooruitziende ondernemer kent zijn jaarruimte en weet hoe zijn onderneming kan groeien, ook voor zichzelf. Wie op tijd de koe bij de hoorns vat, geniet van zogenaamd samengestelde rente en kan diverse fiscale voordelen halen. Hoe dan ook is de duurzame ondernemer diegene die het pensioen bestuurt in plaats van zich erdoor te laten besturen.